Tombik Arıların Görkemli Kalabalığı

To His Heart, Biding It Have No Fear (Kalbine, Korkmamasını Telkin Ederek)

Çarpma, çırpınma, titrek kalp;

Eski günlerden gelen hikmeti hatırla:

Alevlerin ve sellerin önünde titreyen,

Ve yıldızlı yollardan esen rüzgârların,

Bıraksın yıldızlı rüzgârları, alevi ve seli,

Gizlenip saklansın,

Çünkü onun yeri yok bu

Yalnız, görkemli çoklukta.

William Butler Yeats

Türkçesi: Betül Özel Çiçek

Doğaya duyulan neredeyse uhrevi coşkunun bütün romantiklerin ortak yanı olduğu söylenebilir. İkinci romantiklerden olması hasebiyle William Butler Yeats de bu coşkuyu paylaşır. Her ne kadar romantik akım bir göl kenarında açmış nergisler üzerine yazılmış bir şiirle başlasa da romantiklerin doğaya duydukları iştiyakın giderek içerik değiştirdiğini, artık daha çok “alevli gökler”, “yıldızlı rüzgârlar” gibi görkemli doğa olaylarına yönelik olduğunu söylemek mümkündür. Bu doğa olayları tabir yerindeyse gösterişli bir şekilde dile getirilir çünkü her ne kadar hayranlık duysalar da romantikler için doğa yine bir nebze karanlık, bir nebze tedirgin edicidir, yine ötekidir; bu sefer alt etmek için mücadele etmesen bile korkutuculuğunu sürdürür, bu dehşet uyandıran yapıya katılıp içine karışmak cesaret ister.

Bu kısa şiirde de Yeats kâinatın “görkemli kalabalığı” karşısında cesur olmayı telkin eder. Ama cesaret ile hakikatini anlamaya çalışmaya lâyık olan sadece alevler, seller, tufanlar, dağlar, rüzgârlar mıdır? Bir tombik arı, bir küçük karınca, bir bahar dalı… Karşısında titreyen kalbini teskin edip anlamını idrak edebilmek için dua etmeye alevler ve seller kadar lâyık değil midir? “Rabbinizin gizli orduları vardır.” meâlindeki ayet bana hep kaldırım kenarlarında, yollarda, çimenlerde öbek öbek açmış çiçek topluluklarını hatırlatır. Dağ ile çiçeği aynı kolaylıkla ve aynı özenle yaratanın, kullarının tabiatı kendi içinde de katman katman ötekileştiren “grandiose” oyunlarına kapılmaması da herhalde bir zikir çeşidi sayılabilir.

O hâlde gelin, Yeats’in şiirini okusak bile, gelin, sonra seller, alevler senin olsun sevgili Yeats, biz ürperip tesbih çekerek bahar dallarına ve onların sahibine tazim etmeye devam edeceğiz diyelim.

Betül Özel Çiçek